Hiển thị các bài đăng có nhãn retirement planning. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn retirement planning. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Sáu, 15 tháng 3, 2024

Trợ cấp góa phụ từ An sinh xã hội và việc tái hôn.

SSN widow benefit

Nhân câu hỏi trong group Viet Georgia & Friends về widow benefit nên mình viết ra đây để tóm lại các ý chính và thêm ví dụ cho bạn đọc dễ hình dung.

Câu hỏi như sau: 

Chị 55 tuổi, vẫn đang đi làm. Chồng đã mất vài năm trước, và đã đủ điều kiện hưởng trợ cấp An sinh xã hội (eligible for Social Security benefits), mọi người thường gọi là lương hưu. Vậy nếu chị tái hôn vào thời điểm này thì có ảnh hưởng đến việc nhận trợ cấp góa phụ (widow benefit) từ lương hưu (Social Security benefits) của chồng không?

Theo trang web của Social Security, khi bạn đời mất (thường là chồng), bạn được nhận death benefits là $255, một lần duy nhất.

Sau đó, người phối ngẫu (thường là vợ) có thể được nhận trợ cấp mỗi tháng “monthly benefits”. SSA gọi đây là survivor benefit dành cho thành viên trong gia đình như con nhỏ hơn 16 tuổi hoặc cha mẹ lớn tuổi, và gọi widow benefit là trợ cấp cho người bạn đời còn sống. Mình dùng từ “vợ” luôn cho ngắn gọn vì hiện nay survivor benefits chủ yếu chi trả cho phụ nữ (tới 98%).

Độ tuổi được nhận trợ cấp 

Chị 55 tuổi, khỏe mạnh và còn đi làm nên chưa được nhận trợ cấp này vì quy định của SSA cho người còn sống như sau: 

  •        Vợ 60 tuổi trở lên: được nhận benefit. Số tiền tùy theo độ tuổi (sẽ nói thêm ở bên dưới).
  •        Nếu vợ dưới 60 tuổi, khỏe mạnh: không được nhận benefit.
  •       Nếu vợ 50 tuổi và bị khuyết tật không đi làm được: được nhận benefit.
  •         Nếu vợ dưới 60 tuổi và đang nuôi dưỡng con của chồng (con chung hoặc riêng của chồng), đứa trẻ dưới 16 tuổi hoặc bị khuyết tật và đang nhận phúc lợi của bé: vợ được nhận benefit.

 Nếu ông chồng có một hôn nhân trước đó kéo dài hơn 10 năm, thì khi ông mất, vợ trước nếu chưa tái hôn thì vẫn được nhận widow benefit song song với vợ hiện tại khi họ đến tuổi quy định.

Widow benefit là bao nhiêu?

Độ tuổi quy định để nhận widow benefit là 60 tuổi, tuy nhiên, bạn sẽ nhận được số tiền khác nhau tùy theo số tuổi lúc bạn xin trợ cấp. Số tiền có thể chênh lệch từ 71% đến 100% lương hưu của người chồng đã mất. Giả sử PIA (lương hưu) của chồng là $1,000 thì:

  •        Vợ 60 tuổi điền đơn xin widow benefit: nhận được 71.5% tiền lương hưu cơ bản của chồng, tức là $715/tháng. Nếu 62 tuổi mới xin trợ cấp thì được nhận 81%, tức là $810/tháng. Tương tự, tỉ lệ tăng dần cho tới khi chị tới tuổi về hưu.
  •        Vợ bị khuyết tật nên xin trợ cấp từ lúc 50 tuổi thì từ 50 đến 59 tuổi: nhận được 71.5% tiền lương hưu cơ bản của chồng, tức $715/ tháng
  •        Vợ đang nuôi con dưới 16 tuổi: nhận được 75%, tức $750/tháng
  •        Nếu vợ đợi đến tuổi về hưu quy định thì sẽ được nhận 100% lương hưu của chồng, tức là $1,000/tháng. Độ tuổi về hưu (FRA) của những người sinh sau 1960 hiện nay là 67 tuổi.

Quay trở lại câu hỏi ở trên. Chị 55 tuổi, chưa nhận được widow benefit. Nếu chị tái hôn bây giờ, thì chị sẽ không được nhận widow benefit khi đến tuổi. Vì tái hôn, nếu người chồng mới của chị cũng đã đủ điều kiện nhận SS benefits, thì chị sẽ được nhận Spousal benefits, hoặc chính SS benefits của chị nếu khoản này cao hơn.

Có nghiên cứu nhận định rằng widow benefit vẫn rộng rãi hơn spousal benefit. 

Sự khác nhau giữa widow benefit và spousal benefit như hình. Giả định mức lương hưu cơ bản PIA của người chồng thứ nhất và thứ hai đều là $1,000. Cũng giả định chị có thể sống tới 90 tuổi. Nếu chị tái hôn trước 60 tuổi thì tổng số tiền chị nhận được suốt đời sẽ ít hơn rất nhiều.

Các con số được tính trên giả định bởi Ha Le.

Nếu chị đợi tới 60 tuổi mới tái hôn thì chị vẫn có thể nhận được widow benefit. Theo giả định ở trên, chị sẽ nhận được tổng cộng trợ cấp là $333,200. Vì vậy, hãy tái hôn sau tuổi 60.

Tuy nhiên, có một khe hở giữa luật là nếu chị tái hôn nhưng rồi lại ly hôn trước tuổi 60 thì chị vẫn có thể nhận được trợ cấp từ lương hưu của người chồng trước.

Có một lưu ý nếu chị vẫn đi làm và nhận widow benefit trước độ tuổi về hưu, trợ cấp của chị sẽ bị giảm nếu như thu nhập của chị vượt mức quy định. Năm 2024, mức quy định là $22,320.

Giả sử năm nay chị 61 tuổi, và đã nhận widow/survivor vào năm 60 tuổi. Vì chị vẫn chưa bước vào độ tuổi về hưu, nếu thu nhập chị vượt mức $22,320, thì cứ $2 vượt mức thì chị sẽ bị giảm đi $1 trợ cấp. 

Lấy ví dụ là năm 2024 tổng thu nhập của chị là $30,000, tức là vượt $7,680. Như vậy, trợ cấp góa phụ của chị sẽ bị giảm $3,840. Tức là năm 2024, thay vì nhận widow benefit là $8,580 cả năm thì chị sẽ được nhận số tiền là $4,740. Bạn đọc có thể tự tính toán số tiền bị giảm theo máy tính của SSA ở đây. 

Như vậy, có nhiều quy định của SSA làm ảnh hưởng đến quyết định tái hôn hoặc tiếp tục đi làm. Do đó, trước khi yêu cầu nhận trợ cấp, bạn cần vào tài khoản ssa của mình để dự tính và tham khảo ý kiến của chuyên gia.

 Ha Le, CRPC™

My blog about personal finance in Vietnamese and in English. 

 Sources:

Spousal benefit reduced: https://www.ssa.gov/benefits/retirement/planner/1960.html

Survival benefit reducef: https://www.ssa.gov/benefits/survivors/1960s.html

Widows waiting to wed? https://www.ssa.gov/policy/docs/workingpapers/wp89.html#:~:text=Remarriage%20at%20any%20time%20makes,woman%20ineligible%20for%20Social%20Security.

Receiving benefit while working: https://www.ssa.gov/benefits/retirement/planner/whileworking.html

Earning test calculator: https://www.ssa.gov/OACT/COLA/RTeffect.html

Thứ Ba, 26 tháng 9, 2023

Viện dưỡng lão

Hôm bữa có nói chuyện với bạn bè thì nghe bạn nhắc đến chứ "viện dưỡng lão". Khi dịch ra thì ai cũng nghĩ đến chữ "nursing homes". Thực ra bên Mỹ, hệ thống dưỡng lão phức tạp hơn rất nhiều, mỗi bang lại có cơ sở vật chất khác nhau chút xíu.

"Nursing homes" là chỉ dành cho người cần chăm sóc y tế 24/7 mà thôi, thường là vào đó là chỉ nằm một chỗ, chờ y tá thay thuốc theo đơn của bác sĩ, điều dưỡng có thể giúp lau mình và thay tã. Hầu như khi bước vào nursing homes, người ấy đã không thể tự làm được gì, mất khả năng tự lập, hoàn toàn phụ thuộc vào người khác chăm sóc.

Nhiều người nói, tới già không phụ thuộc con cháu, họ sẽ vào viện dưỡng lão ở. Chữ "viện dưỡng lão" này mang ý nghĩa tích cực biết bao nhiêu. Đó có thể là nguyên khu nhà ở xinh đẹp, sang trọng gọi là "senior living". Các cụ bán nhà, chuyển vào các khu xinh đẹp này để ở. Nhà cửa được chăm sóc gọn gàng sạch sẽ, có thể có nhà hàng trong khu. Đi đâu đều có xe đưa đón. Ở Florida có một khu như vậy. Các nơi chật hơn thì senior living có thể giống như một chung cư cao cấp với thiết kế phù hợp cho người già, di chuyển bằng xe lăn. Do đó, chi phí cũng không hề rẻ.

Cũng có khu gọi là "assisted living", không khác với senior living lắm. Điểm khác là họ có thêm dịch vụ "helper" - người đến giúp đỡ dọn dẹp nhà cửa mỗi tuần, có người đến giúp chuẩn bị thức ăn. Các cụ vẫn thấy mình tự lập được trong không gian riêng tư của mình. Vẫn có xe đưa đón theo yêu cầu. Chi phí cũng không rẻ luôn. Nhớ mấy năm trước, bạn mình đưa mẹ chồng vào khu assisted living gần nhà , vào cửa là quẹt thẻ $10,000 tháng trước, sau đó cầm hóa đơn về thanh toán với công ty bảo hiểm. (Đây là dạng reimbursment benefit đây ạ).

Cũng có người chọn lựa ở lại nhà riêng của mình, Sáng chiều có xe đưa đi đón về Adult Day Care Center. Tối về nhà ngủ, cuối tuần con cháu đón đi chơi. Đến Adult Day Care Center, họ được tham gia các hoạt động giao lưu văn hóa, kết bạn, ăn uống dinh dưỡng, có thể có hoặc không việc chăm sóc y tế (tùy theo mỗi trung tâm). Việc giao lưu với bạn bè làm người già vui vẻ và sống lâu hơn. Tùy theo mỗi bang mà có được Medicaid chi trả hay không. Nếu không được Medicaid chi trả thì người già hoặc người nhà phỉa chi trả từ tiền túi của mình. Hiện nay, Adult Day Care Center hiện nay là $100/ngày, có nơi cao hơn.

Các cụ nếu bệnh nặng, nhập viện, nằm vài ngày ở bệnh viện thì được Medicare chi trả, sau đó mới chuyển qua Rehabilitation Center để điều dưỡng, nhưng Medicare cũng chỉ trả một số ngày nhất định. Khi hết số ngày quy định đó là bạn phải bỏ tiền túi ra, hoặc nếu có Medigap thì được Medigap chi trả thêm một thời gian.

Ra khỏi trung tâm hồi sức thì về nhà nếu như trước đó họ ở nhà, hoặc về assisted living center nếu vẫn còn duy trì trả phí ở đó.

Nếu ở nhà, bạn cần người đến chăm sóc y tế, hoặc điều dưỡng, họ có thể đến nhà chăm sóc theo giờ nhất định. Ai được Medicaid thì Medicaid chi trả. Nếu bạn không được Medicaid, thì bạn dung tiền túi chi trả. Người nào có mua bảo hiểm Long term care thì công ty bảo hiểm chi trả.

Nhiều người thực ra chỉ cần giúp đỡ ăn uống, đỡ họ từ giường qua ghế, đỡ họ vào nhà vệ sinh nên người thân có thể giúp đỡ. Như vậy, người thân phải nghỉ việc hoặc giảm bớt giờ làm, chưa kể đến stress và sức khỏe giảm sút. Nhiều nghiên cứu cho thấy người chăm sóc người già, người bệnh, sau một thời gian thì sức khỏe tinh thần lẫn vật chất đều giảm sút rõ rệt. Nhiều người chăm sóc bệnh nhân mắc chứng suy giảm trí nhớ còn ra đi trước người bệnh.

Người mắc chứng suy giảm trí nhớ (dementia) cũng có thể được chuyển đến Memory Care Center. Tất nhiên, chi phí chỉ có cao hơn mà thôi.

Toàn bộ các dịch vụ kể trên đều đòi hỏi tiền bạc. Bạn có thể để dành được bao nhiêu cho các chi phí này?

Hãy ngồi xuống nói chuyện với chuyên gia, bàn bạc với con cái về kế hoạch dưỡng lão của mình, tính toán chi phí cần thiết. Bạn có nhu cầu gì, nước Mỹ đều đáp ứng cho bạn, miễn là có tiền.

Đừng để khi bạn không đủ tiêu chuẩn hưởng Medicaid rồi mới đi kiếm giải pháp thì không kịp tính nữa.

Ha Le, CRPC™

Bài viết có đăng trên trang Bảo hiểm cho Người Việt.

Thứ Ba, 30 tháng 5, 2023

Câu chuyện tháng 5/2023


You can read the post in English here. 

Xin chào,

Bữa nay mới ngồi xuống viết được một bài hoàn chỉnh cho câu hỏi của một người bạn cách đây vài tháng. Bạn hỏi mình là bạn nên làm gì với số tiền $30,000 trong tài khoản tiết kiệm của bạn. Một người bạn khác cũng hỏi là bạn đi làm bán thời gian thì số tiền dư ra mỗi tháng nên làm gì với nó. Mình đã trả lời bạn bè qua tin nhắn, nhưng căn nguyên của câu trả lời sẽ được viết đầy đủ ở bài này.

Nhiều người Mỹ đã biết đến Tháp Maslow về nhu cầu của con người từ lúc họ học trung học. Còn mình thì biết Tháp Maslow lúc học về tài chính.


Con người lớn lên, học hành rồi đi làm. Vì sao? Lúc còn tuổi thiếu niên, mình đã tự hỏi nhiều như thế. Ai cũng phải làm việc, lao động. Từ thời tiền sử, con người lao động để có thức ăn, nước uống, chỗ nghỉ ngơi và sưởi ấm. Sau đó thì chúng ta tìm một nơi ổn định để xây dựng gia đình trong một thời gian dài, có khi kéo dài nhiều thế hệ. 

Trong thời hiện đại, chúng ta vẫn làm việc để có tiền mua thức ăn, nước uống giúp chúng ta no bụng. Chúng ta cũng cần tiền cho mái nhà trên đầu, có thể là tiền thuê nhà hay tiền trả nợ vay ngân hàng mỗi tháng. Đây là những nhu cầu sinh lý thiết yếu của con người, là nền tảng của tháp Maslow.

Ngày nay, nhu cầu ăn no mặc ấm nhìn có vẻ không cấp thiết. Thế nhưng ngay tại nước Mỹ, vẫn có rất nhiều người phải vật lộn kiếm sống để có thức ăn vào bụng và mái nhà trên đầu. 

42 triệu người Mỹ - tức 12.6% dân số nước Mỹ đang dựa vào chương trình SNAP (Supplemental Nutrition Assistance Program) - hay còn gọi là chương trình tem phiếu (Food Stamp Program) để có thức ăn mỗi ngày. Chưa kể các chương trình khác như Food Bank cũng hỗ trợ thức ăn đến các gia đình thiếu thốn thức ăn.

Cũng có hàng triệu người Mỹ đang chịu cảnh không nhà, ngắn hạn hay dài hạn. Và 9.3 triệu người Mỹ cũng nhận sự giúp đỡ của Chính phủ thông qua chương trình Housing để được hỗ trợ khi thuê nhà. 

Tình trạng vô gia cư


Có thể bạn cũng có quen biết một vài người đang nhận sự hỗ trợ từ 1 hoặc 2 chương trình kể trên. Trong một nhóm Facebook mình tham gia, một admin đã kể về kinh nghiệm của anh khi bị sa thải và không có tiền trả tiền thuê nhà. Đó cũng là thực tại của nước Mỹ, bạn có thể mất việc bất kỳ lúc nào và có thể không còn tiền cho các như cầu cơ bản của mình. 

Ý tưởng của Maslow là bạn phải đáp ứng được nhu cầu cơ bản nhất của con người trước khi bạn vươn tới đạt được các nhu cầu khác. Tục ngữ Việt Nam cũng có câu, "Có thực mới vực được đạo." 

Như vậy, nếu như bạn có dư một chút tiền và chưa biết làm gì thì hãy nhìn Tháp Maslow để quyết định.

Tiền trong tài khoản của chúng ta đã đủ cho nhu cầu cơ bản trong một tháng chưa? Tài khoản checking của bạn đã có đủ tiền thức ăn, nước uống, tiền đi lại, tiền chăm sóc sức khỏe, tiền thuê nhà, v.v... trong một tháng chưa?

Khi các nhu cầu đó đã được đáp ứng thì chúng ta lại hỏi xem chúng ta đã tích trữ cho tháng thứ 2 chưa? Nếu tháng thứ 2 chúng ta không có thu nhập thì sao? Đây là lúc số tiền dư ra sau khi trừ đi các chi phí cần thiết được bỏ vào một quỹ gọi là quỹ khẩn cấp- Emergency Fund. Và lời khuyên là bạn nên tích cóp cho quỹ này cho tới khi đủ chi phí cho nhu cầu thiết yếu ít nhất là 6 tháng cho đến một năm. 

Source


Ví dụ như nếu tổng các chi phí thiết yếu là $3,000 mỗi tháng thì bạn sẽ cần khoảng $18,000 đến $36,000 cho Quỹ khẩn cấp.

Quỹ này sẽ được dùng để chi trả cho các nhu cầu thiết yếu nếu như bạn bị sa thải, bệnh hoặc bị thương trong vài tháng. Hãy cất Quỹ dự phòng tách biệt với tài khoản Checking để không bị xài lẫn vào.

Tạo ra quỹ Khẩn cấp sẽ giúp bạn có một cái đệm tài chính, giúp bạn không bị nợ nần khi gặp các sự việc không mong muốn.

Xin chúc mừng nếu bạn đã có Quỹ khẩn cấp!

Sau đó bạn có thể di chuyển đến cấp độ 2: An toàn và bảo đảm. Ở cấp độ này, thường là bạn đã có thêm thu nhập, có thể do được thăng tiến, đổi việc với thu nhập tốt hơn, làm thêm việc hoặc xóa được một chi phí nào đó không cần thiết.

Ở giai đoạn này, bạn cần tăng cường bảo vệ các nhu cầu thiết yếu cho thời gian dài hơn, mức độ nghiêm trọng hơn. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu người tạo thu nhập chính mất đi? Do đó bạn cần bảo hiểm nhân thọ cho người tạo ra thu nhập. Người ở nhà chăm sóc con cái cũng cần bảo hiểm nhân thọ. Bảo hiểm nhân thọ có kỳ hạn là vừa túi tiền khi bạn còn trẻ và khỏe mạnh.

Chuyện gì sẽ xảy ra nếu người tạo thu nhập chính bị bệnh hoặc bị thương lâu hơn 1 năm? Ở thời điểm này, quỹ Khẩn cấp của bạn có thể đã hết sạch tiền, có khi bạn còn mắc nợ vì phải chi trả thêm chi phí chữa trị. 

Nếu như công ty nơi bạn làm việc có mua phúc lợi bảo hiểm thu nhập khi thương tật ngắn hạn thì bạn được chi trả trong 6 tháng, bảo hiểm thu nhập khi thương tật dài hạn thì bạn được chi trả tối đa 2 năm. Nếu công ty không có phúc lợi này thì bạn làm sao? Phúc lợi được chi trả này sẽ phải khai thuế thu nhập. 

Một hợp đồng bảo hiểm thu nhập khi thương tật do bạn tự mua với số tiền sau thuế có thể giúp bạn bảo đảm các nhu cầu thiết yếu đến 5 năm hoặc 65 tuổi, tùy theo bạn thiết kế. Do đó, bạn sẽ đỡ lo lắng hơn mà tập trung vào trị liệu để hồi phục nhanh hơn. Bảo hiểm thu nhập khi bị thương tật thường mắc hơn bảo hiểm nhân thọ do đó bạn có thể đợi đến khi số tiền dư dả nhiều hơn. Nên nhớ rằng khả năng tạo ra thu nhập chính là tài sản mà bạn cần bảo vệ nhất.



Khi bạn đã bảo vệ được các nhu cầu thiết yếu trong hiện tại và tương lai gần, bạn có thể nghĩ đến các mục tiêu xa hơn như về hưu. Nếu như bạn muốn có một giai đoạn hưu trí thư thả thì bạn nên tiết kiệm cho về hưu càng sớm càng tốt. Bạn có thể tiết kiệm tiền về hưu trong quỹ về hưu được công ty hỗ trợ như 401(k) hoặc quỹ về hưu cá nhân IRA hoặc Roth IRA. Nếu bạn có 30 năm làm việc thì số tiền của bạn cũng cần 30 năm để tăng trưởng dựa vào sức mạnh của lãi suất kép.

Sau khi các nhu cầu thiết yếu trong hiện tại được thỏa mãn, chúng ta thường nghĩ tới các nhu cầu tâm lý cao hơn. Chúng ta cần được cảm giác thuộc về, cần được tôn trọng, cần được yêu thương. Số tiền dư dả có thể được bạn dùng để đầu tư vào các mối quan hệ hoặc những thứ làm bạn cảm thấy mình được tôn trọng.

Tuy nhiên, có nhiều ý kiến trái chiều về Tháp Maslow. Họ cho rằng các nhu cầu không theo thứ tự như Maslow đề nghị. 

Có người dù nhu cầu thiết yếu chưa được lấp đầy thì họ vẫn chú trọng vào việc làm cho mình được tôn trọng. Có người mặc dù tài chính chưa ổn định nhưng vẫn thích mua sắm và mang nợ thẻ tín dụng. 

Tương tự, có người dù còn thiếu thốn nhưng vẫn đóng góp công sức hoặc tiền bạc vào các chương trình từ thiện chứ không phải đợi hoàn thành hết các nhu cầu thiết yếu thì mới đóng góp. 

Những biểu hiện này bạn có thể gặp ở xung quanh, và nó khẳng định các phê bình về Tháp Maslow hoàn toàn có lý.

Thế nhưng bạn có thể dùng tháp Maslow để cân nhắc là mình nên cất tiền vào đâu trước.

Amy Fontinelle có viết trên blog của Mass Mutual về Kim tự tháp tài chính này và tách nhỏ các số tiền mà bạn cần tiết kiệm. Đây có thể không phải là một quyển cẩm nang nhưng khi bạn không thấy rõ bức tranh tài chính của mình thì Kim tự tháp tài chính có thể giúp bạn quyết định.

Kim tự tháp tài chính


Bên cạnh đó, lý thuyết của Maslow cũng giúp bạn lên kế hoạch về hưu tốt hơn.

Trong quyển sách Retirement Income Redesigned, hai tác giả Harold Evensky và Deena B Katz đã chỉ ra mối liên hệ gần gũi giữa trật tự của các nhu cầu và việc lên kế hoạch về hưu. Phía dưới là hình minh họa trong quyển sách giúp bạn phân chia các số tiền theo nhu cầu.



Hai tác giả chia ra thành 5 loại tiền, và cũng theo trật tự của nhu cầu.

Tiền để sống sót (Survival Money) - các chi phí cho thức ăn, nước uống, tiền thuê nhà/tiền vay mua nhà, bảo hiểm người thuê/chủ nhà, chi phí đi lại (xe, bảo hiểm xe, bảo dưỡng), chi phí y tế, v.v... Quỹ Khẩn cấp cũng nằm trong phân loại này. Chi phí này vẫn là nền tảng của chân tháp.

Tiền an toàn (Safety Money-What-if Money) Mọi chuyện bất ngờ đều có thể xảy ra. Bạn muốn sự đảm bảo và chắc chắn. Bạn có thể tiết kiệm để chuyển nhà đến nơi an toàn hơn. Hay trang bị hệ thống an toàn cho ngôi nhà. Bạn cũng không muốn mức sống gia đình thay đổi nếu như chuyện xấu xảy ra với người tạo ra thu nhập. Phí bảo hiểm cho bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm bệnh hiểm nghèo, bảo hiểm thu nhập khi thương tật và các loại bảo hiểm khác nằm trong phân loại này. Nếu như bạn có các khoản nợ xấu, hãy ưu tiên tiết kiệm để trả hết nợ.

Tiền cho tự do (Freedom Money) - bạn đã có tự do để về hưu sớm và làm điều bạn muốn không? Khi đó bạn nên để dành cho về hưu trước. Một phần tiền trong phân loại này có thể được dùng để đem đến niềm vui hoặc sự thỏa mãn trong cuộc sống của bạn. Bạn có thể dùng tiền ở đây để đi du lịch, học lên cao hay là ăn món ăn yêu thích. Số tiền để dành cho ngôi nhà mơ ước của bạn cũng nằm trong phân loại này. Có người có thể dư dả hơn để dùng số tiền này cho việc xây dựng gia sản. Những khoản đầu tư rủi ro sử dụng tiền tự do cũng sẽ không ảnh hưởng đến gia đình nếu như có thua lỗ. 

Tiền quà tặng (Gift Money)- Bạn có thể tặng quà cho con bằng để dành cho con tiền đóng học phí đại học. Hay bạn có thể giúp đỡ cha mẹ hoặc người thân khi họ khó khăn. Quyên tặng cho tổ chức từ thiện mà bạn yêu thích cũng là quà tặng. rất nhiều người không đợi đến khi giàu mới tặng hay giúp đỡ người khác.

Tiền cho Ước mơ (Dream Money) - Bạn có thể dùng số tiền ở đây cho những ước mơ của mình: một chuyến du lịch mơ ước, sở thích hay món đồ giá trị mà bạn muốn.

Phân tích các nhu cầu tiền bạc là một cách giúp bạn hướng tới tự do tài chính. Bạn có thể tự quyết định bạn nên cất bao nhiêu tiền vào mỗi loại, thay đổi thứ tự ưu tiên hay mục tiêu thời gian đạt được.

Quay trở lại câu hỏi ở trên, mình hy vọng bạn đã có câu trả lời của riêng mình. Nếu tưởng tượng mỗi loại tiền là một cái xô nước, bạn muốn đổ đầy xô nước nào trước? 

Để cho rõ ràng hơn, bạn có thể nhìn vào hình minh họa các xô nước đựng tiền mà bạn có thể đổ vào:

Milky Way Retirement minh họa. 


Bạn đổ đầy xô nước Tiền sống sót trước rồi mới tới Tiền an toàn. Bạn tự quyết định thứ tự ưu tiên của các loại Tiền tự do, Tiền quà tặng hay Tiền ước mơ. 

Bạn có thể không đồng ý với trật tự các nhu cầu, nhưng tất cả chúng ta đều cần Tiền sống sót và Tiền an toàn. Khi chúng ta xây nhà, nền móng có chắc thì nhà mới xây càng cao được. Khi bạn có nền tảng vững chắc, bạn và gia đình có thể vượt qua sóng gió dễ dàng hơn. Khi các nhu cầu thiết yếu được đảm bảo, bạn có thể tự do làm những điều mình muốn.

Chúc các bạn sử dụng đồng tiền một cách khôn ngoan.

Ha Le, CRPC™

Milky Way Retirement 

Thứ Hai, 3 tháng 4, 2023

Long-term Care là gì?

 LONG-TERM CARE LÀ GÌ?

Người Việt Nam mình khi nghe chữ "long-term care", dịch là "chăm sóc lâu dài" thì nghĩ rằng đó là dịch vụ y tế, chăm sóc trong thời gian dài khi người nào đó bị bệnh. Phần dịch vụ này là medical. 

Nhưng khi học và đọc nhiều, mình thấy chữ "long-term care" thực ra chính là sự dưỡng lão mà văn hóa tứ đại đồng đường mà người châu Á hướng tới cả ngàn năm nay.

Sự bất đồng ngôn ngữ, khác biệt về văn hóa dẫn đến nhiều cái thuật ngữ được dịch trực tiếp thì ra nghĩa này mà thực tế lại là một sự kiện khác.



Người châu Á thường thích gia đình tứ đại đồng đường, hoặc ít hơn là gia đình 3 thế hệ. Đó là một mô hình gia đình ổn định mấy ngàn năm bởi vì yếu tố kinh tế. Lực lượng lao động chính trong nhà là độ tuổi 18 đến 60. Trẻ nhỏ trong nhà thường được người già trông nom khi họ còn sức khỏe. Khi người già đến độ tuổi gần đất xa trời, con nít nhỏ trong nhà lại giúp người lớn trông nom trong khi người lớn đi làm.

Cũng như gia đình mình lúc nhỏ, dù mình có đi nhà trẻ thì ông bà ngoại vẫn chăm chút cho ăn uống hay giấc ngủ nên ba mẹ cứ yên tâm đi làm về trễ. Bà ngoại nấu cơm, ông ngoại thì đi đón cháu ngoại ở trường về. Sau này ba mẹ chuyển nơi làm việc qua tỉnh khác, bà ngoại lại đi theo ba mẹ để giúp con cái trông nhà cửa và con cái trong thời gian đầu, còn ông ngoại vẫn ở với cậu mợ. Sau này ba mẹ ổn định thì bà ngoại lại trở về.

Khi gia đình mình về thăm thì ông ngoại đã lẫn. Em họ con của cậu cứ lâu lâu lại chạy đi kiếm ông ngoại vì ông ngoại đã lẫn, hay đi ra ngoài rồi đi lạc. Mợ thì cũng chỉ buôn bán ở gần nhà trong khi cậu đi làm thợ hồ ở xa. Mợ buôn bán về thì nấu cơm nhưng em họ đi học về là trông chừng ông ngoại. 

Sau này ông ngoại ngày càng lẫn. Mẹ mình về chăm ông ngoại mấy tháng. Khi gần vào năm học, mẹ vì sốt ruột chưa lo được quần áo sách vở cho con cái nên sắp xếp quay về nhà. Vừa quay lại một tuần thì ông ngoại mất, mẹ không về kịp để nhìn mặt ông ngoại lần cuối, năm đó mình 13 tuổi.

Bà ngoại mình vẫn khỏe mạnh. Sau này học Đại học, mình vẫn thường về quê thăm ngoại mỗi lần được nghỉ. Ngoại vẫn nấu cơm, giặt đồ được, nhưng có lần ngoại té khi đi chợ. Thế là ngoại mới chịu đến ở với gia đình mình. Ngoại vẫn tự tắm rửa giặt đồ của ngoại. Lúc ngoại bị trượt chân té, ba mẹ đều đi làm, em trai đang ở nhà đã bế ngoại đi xe tới bệnh viện. Lúc tay bị băng bột, ngoại mới để mẹ hoặc mình (được nghỉ về nhà chơi) tắm cho. Thế nhưng từ đó thì nhà mình không thể để ngoại ở nhà một mình được. Ngày mình lập gia đình, chỉ có ba mẹ theo xe đưa dâu, còn em trai mình vẫn ở nhà trông chừng bà ngoại, nấu cơm và cùng ăn cơm với ngoại.

Mình lấy ví dụ của gia đình mình để suy ngẫm về "long-term care". Sau khi về hưu, ông bà ngoại khỏe mạnh và giúp đỡ con cháu nhiều năm. Ông ngoại mình vẫn đạp xe đi về quê trong ngày. Ông bà vẫn tự chăm lo ăn uống vệ sinh cá nhân bình thường. Đây là giai đoạn đầu tiên trên hình, khi người trên 65 tuổi hoàn toàn tự do về thời gian, có thể hưởng thụ quãng thời gian nghỉ ngơi sau một đời lao động. Có người vui vầy với con cháu. Có người đi du lịch, có người tập trung vào sở thích. Giai đoạn này Michael Stein, tác giả quyển sách "The Prosperous Retirement" gọi là "Go-go years", những năm đi nhanh.

Source: Kitces

Nhưng những năm sau "Slow-Go Years", khi bắt đầu sức khỏe yếu đi, người già đôi khi cần sự giúp đỡ của người thân trong gia đình. Họ có thể đi du lịch ít hơn. Họ có thể không chăm sóc vườn tược nhà cửa thường xuyên được như trước kia. Có thể việc đi bác sĩ cũng cần người thân chở đi chứ họ không tự đi được nữa. Có người thì không tự đi chợ hay nấu ăn được như trước kia, nhưng họ vẫn tự chăm sóc được bản thân. 

Ở giai đoạn này, nhiều người bắt đầu cần các dịch vụ gọi là custodial care. 

Custodial care- google dịch là “chăm sóc trông nom”. Đây là sự chăm sóc không liên quan gì đến y tế nhưng vẫn cần thiết, ví dụ như người già cần giúp đỡ khi tắm, mặc đồ, đỡ ra khỏi giường, đút ăn, trông chừng khi đi ra ngoài, v.v…

Khi cha mẹ già đi, sức khoẻ yếu, nhà tắm, cầu thang là những nơi nguy hiểm. Một cú té trong nhà tắm hay trên cầu thang là có thể ảnh hưởng đến tính mạng.

Thông thường, nếu con cái bận phải đi làm hoặc không sống chung thì phải thuê người trông nom. Có khi dịch vụ bao gồm luôn cả việc nấu ăn, giặt giũ, dọn dẹp nhà cửa. 


Dịch vụ này có thể được Medicaid chi trả nếu như người ấy ở viện dưỡng lão. Medicaid ở một số bang có thể không chi trả nếu người ấy sử dụng dịch vụ này ở nhà.

Source


Custodial care có thể được thực hiện tại nhà do người thân đảm nhiệm. 

Có người không thích phụ thuộc con cái thì có thể chuyển đến "assisted living facilities". Người già vẫn có thể ở trong căn hộ riêng biệt nhưng họ có được người đến giúp đỡ để dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị thức ăn, đem đồ đi giặt. Hoặc họ có thể đến nhà hàng trong khu để ăn uống. Khu có thể có lớp hoặc các câu lạc bộ để mọi người sinh hoạt chung.

Assisted livings facilities, có người gọi là "nhà già". Cụm từ này có thể dễ nhầm lẫn với nursing homes - người Việt đều coi 2 nơi này là viện dưỡng lão. Tuy nhiên, nursing homes thường dành cho người đã còn rất ít khả năng tự vận động, ví dụ như người bị suy giảm trí nhớ, người phải ngồi trên xe lăn, hoặc phải nằm trên giường. 

Source


Giai đoạn No-Go years, người già cần sự chăm sóc y tế của người chuyên nghiệp như y tá, bác sĩ, còn gọi dưới cụm từ là "skilled care"- dịch vụ chăm sóc y tế do người được đào tạo bài bản (skilled or licensed personnel).


Skilled care tất nhiên sẽ mắc hơn custodial care. Con cái có thể thuê y tá, hộ lý để chăm sóc nếu như cha mẹ cần chăm sóc y tế mà không cần đến bệnh viện, chẳng hạn như vật lý trị liệu, băng bó thay vết thương, truyền nước biển, v.v…

Medicaid sẽ chi trả, tuỳ mỗi bang mà có quy định khác nhau.



- Hospice care: nhiều người hiểu lầm hospice care với long-term care. Họ nghĩ là một người điều trị ở bệnh viện, sau đó được đưa qua trung tâm hồi sức hoặc chăm sóc đặc biệt vài tháng thì cho rằng đó là long-term care.

Hospice care là chăm sóc cho người bệnh ở giai đoạn cuối đời. Họ không trị hết bệnh mà chỉ làm giảm đau đớn của người bệnh.

Medicare part A sẽ chi trả cho Hospice care dưới một số điều kiện quy định và trong thời gian ngắn. 


Sẽ có người còn lầm lẫn giữa Medicare, Medicaid. Thêm bang California gọi tên chương trình Medicaid của bang là Medi-Cal làm nhiều người càng hiểu lầm thêm.

Medicare, Medicaid là chương trình bảo hiểm y tế của chính phủ. Còn 3 chữ “care” mình kể ở trên là các dịch vụ y tế được phân loại để bảo hiểm quyết định có chi trả hay không.

Như vậy, bạn có thể hiểu Long-Term care là tất cả các dịch vụ chăm sóc cho người già khi họ bước vào giai đoạn "Slow-go", khi sự tự lập của người lớn tuổi giảm dần do yêu tố sức khỏe hoặc tuổi tác. Phổ biến nhất, Long-term care được hiểu là các dịch vụ giúp cho người lớn tuổi thực hiện các hoạt động thường ngày như Ăn uống (Eat), Tắm rửa (Bath), Mặc quần áo (Dress), Sự không tự chủ tiêu tiểu (Incontinency), Đi vệ sinh (Toilet), Di chuyển (Moving/ Transfer). Hoặc đối với người bị chứng bệnh suy giảm trí nhớ thì cần người chăm sóc và bên cạnh 24/24 giờ.



Và với tình hình hiện nay, khi con cái thường là thế hệ bánh mì kẹp, vừa phải chăm sóc cha mẹ lớn tuổi, vừa phải chăm sóc con cái còn đi học thì việc chuẩn bị kinh phí cho Long-term care sẽ giúp con cái nhẹ gánh về tài chính lẫn tâm lý và sức khỏe. 

Bạn nghĩ bạn có thể chuẩn bị bao nhiêu cho dịch vụ Long-term care này?

Ha Le, CRPC™

Nếu người thừa hưởng tài khoản IRA là trẻ em

 Bài viết tiếng Anh của tác giả Sarah Brenner, JD. Mình chỉ dịch lại.

Nhiều người nói họ đâu cần làm di chúc hay trust gì, vì trên IRA có form cho bạn điền tên người thừa kế. Thế nhưng có nhiều vấn đề liên quan tới người thừa kế trên IRA mà bạn cần lưu ý. Tác giả Sarah Brenner lưu ý một điều về người thừa kế là trẻ em. Bài dịch ở bên dưới.


 

Nếu bạn muốn để lại tài khoản IRA cho một người lớn, bạn chỉ cần để tên của người đó trên biểu mẫu người thừa kế của IRA. Không may là, nếu người thừa hưởng là trẻ em thì việc này không dễ dàng như thế.

Khi một đứa trẻ thừa hưởng tiền về hưu, đứa trẻ không thể đưa ra một quyết định tài chính một cách hợp pháp. Một người giám hộ là cần thiết trong trường hợp này. Người giám hộ có thể được ghi trong di chúc của ba mẹ, và một số biểu mẫu chỉ định người thừa hưởng cho phép đề cử người giám hộ. Tòa án cũng có thể chỉ định người giám hộ (nếu cha mẹ không làm), nhưng đây là một quá trình lâu dài và tốn kém.

Một lựa chọn khác là đặt tên một tài khoản lưu ký (a custodial account) cho trẻ vị thành niên trên biểu mẫu người thừa hưởng. Tài khoản lưu ký được thiết lập dưới Uniform Gifts to Minors Act (UGMA) hoặc Uniform Transfers to Minor Acts (UTMA), tùy thuộc vào luật của tiểu bang, cũng có thể dùng cho mục đích này. Người chủ tài khoản IRA có thể ghi tên người quản lý tài khoản lưu ký này trên biểu mẫu người thừa hưởng.

Đối với chủ tài khoản IRA có số tiền lớn trong tài khoản muốn kiểm soát nhiều hơn sau khi mất thì việc đặt tên một quỹ tín thác (trust) được tạo ra vì lợi ích của người thừa hưởng là trẻ em là một chiến lược vững chắc. Tuy nhiên, các quy tắc đối với RMDs (Required Minimum Distributions- )từ tài khoản IRA kế thừa (inherited IRA) cho đến quỹ tín thác thừa kế có thể khá phức tạp.

Secure Act và các quy định được đề xuất duy trì các quy tắc "look-through trust" đã tồn tại theo luật trước đó. Nếu quỹ tín thác dành cho trẻ vị thành niên của chủ tài khoản IRA đáp ứng được các yêu cầu này và đứa trẻ là người thụ hưởng của quỹ tín thác (conduit trust), thì RMDs có thể được kéo giãn cho đến khi trẻ 21 tuổi -- khi mà quy tắc 10 năm vẫn được áp dụng. 

Bạn làm việc cả đời để tạo nên di sản. Nếu như bạn định để dành tiền trong IRA cho trẻ vị thành niên, thì việc lên kế hoạch phù hợp trước khi chết - bằng cách ghi tên người quản lý tài khoản UGMA hoặc UTMA và người giám hộ - có thể giúp đảm bảo sự chuyển giao của cải an toàn cho thế hệ trẻ vị thành niên. 

Dịch bởi HaLe, CRPC™

Giải thích:

"look-through trust" không phải là loại trust đặc biệt gì. Đó là cách để thiết lập người thừa kế IRA cho phép IRS giám sát được rằng quỹ tín thác (trust) của bạn có người thừa kế là người thật.


Thứ Tư, 15 tháng 3, 2023

The Truth About Money- 4th Edition-Overview

 Vụ ngân hàng SVB- ngân hàng được Forbes xếp loại trong các ngân hàng tốt nhất- bị sụp đổ, làm mình lại nhớ tới quyển sách "The Truth About Money" của Ric Edelman. Sách này mình cũng có nhắc tới trong một số bài blog trước. 

Trong sách, Ric Edelman cũng nhiều lần đề cập đến CDs, tiền gửi ngân hàng, FDIC. Nhiều người cất tiền ở nhà, hoặc gửi ngân hàng cho an toàn. Cất tiền ở nhà thì không an toàn rồi, nhưng gửi tiết kiệm ở ngân hàng cũng không phải là an toàn luôn.

Có người nói, "Tôi muốn tiền của mình an toàn"

Ric Edelman hỏi, "An toàn khỏi cái gì?"

--

Trước khi mình dịch tới cái phần trên này, thì mình xin copy lại các bài dịch của mình ở trang Facebook "Bảo hiểm cho Người Việt" mà mình tạo ra năm 2020. Lúc đó mình cũng dịch được vài chục trang, sau này bận quá nên ngưng lại. 

Lúc ấy chưa có kinh nghiệm về tài chính nhiều, nên đọc sách nào thấy hay và hữu ích thì mình đều muốn dịch ra tiếng Việt. Nhiều người Việt ở Mỹ đã lâu vẫn cảm thấy khó khăn khi đọc sách tiếng Anh. Còn bạn nào đọc tiếng Anh tốt thì mình khuyến khích đọc tiếng Anh để thấy văn phong hài hước của tác giả nhé. Còn nếu giúp mình dịch được vài trang tâm đắc thì càng tốt nè. 

Á, mình copy lại thì các chữ ấy đều bị tô trắng hết. Trời ạ, phải ngồi gõ lại ư?

Quyển sách được in năm 2010 nên trong quá trình dịch, mình cũng sẽ update một số số liệu cho phù hợp.

--

PHẦN 1: GIỚI THIỆU VỀ HOẠCH  ĐỊNH TÀI CHÍNH

Khái Quát: 12 Lý Do Bạn Cần Lên Kế Hoạch

Cách đây 40 năm, ngành nghề hoạch định tài chính còn không tồn tại, nhưng hôm nay, hàng trăm ngàn người tự nhận là chuyên gia hoạch định tài chính (có vài người thực sự là đúng). Nhưng liệu hoạch định tài chính có thật sự cần thiết không?

À, có. Và đây là 12 lý do tại sao mà bạn cần lên kế hoạch.

Lý do số 1: Để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi các nguy cơ tài chính

Hãy chú ý từ tài chính. Là một người hoạch định tài chính, tôi (tác giả) không thể bảo vệ bạn khỏi các nguy cơ mà bạn sẽ gặp trong cuộc đời-  không người hoạch định tài chính nào làm được- nhưng tôi có thể bảo vệ bạn khỏi phải chịu sự thất bại tài chính vốn là kết quả của hững nguy cơ tài chính trở thành hiện thực. 

Những nguy cơ ấy là gì? 

5 nguy cơ chính là mất việc, bị thương tật, bị bệnh, tử vong, và kiện cáo; và bạn có thể học cách quản lý và giảm thiểu tác động của các nguy cơ ấy ở Phần 7 và phần 11.

Kiện cáo ư? Tỉ lệ mà nhà bạn ở bị đốt cháy là 1 trong 1,200 - thế nhưng theo Forbes, tỉ lệ mà bạn bị kiện cáo (sue) trong đời mình là 1 trong 200 trường hợp. (Để biết cách bảo vệ mình khỏi bị đe dọa tài chính vì kiện cáo , hãy đọc chương 75.)

Lý do số 2: Để xóa nợ cá nhân

Đối với vài người, một mục tiêu phù hợp là trở thành không có giá trị. Nếu như bạn nợ rất nhiều từ thẻ tín dụng, nợ mua xe, và nợ học phí, việc trở thành không có giá trị sẽ là một bước phát triển thật sự. Bạn phải di chuyển từ nợ tiền "owing money" thành làm chủ đồng tiền "owning money" [khác nhau có mỗi chữ n thôi ạ].

Thật vậy, tổng nợ tiêu dùng ở đất nước này (ngoại trừ nợ vay mua nhà) đã vượt con số $2.5 nghìn tỉ theo số liệu của Federal Reserve. [Con số này vào năm 2022 là $16.90 nghìn tỉ.]

Khảo sát năm 2008 của Gallup Research là mỗi người Mỹ có 4 thẻ tín dụng, với số nợ trung bình là $3,848. [Con số năm 2022 ở trong hình dưới đây.]

Screenshot from Google March 15 2023


Bạn đã nghe về việc "hết tiền trước khi hết tháng," nhưng mà sẽ chẳng vui vẻ gì khi bạn hết tiền trước khi hết đời! Bạn phải đảm bảo rằng bạn không sống lâu hơn thu nhập của bạn, và điều đó có nghĩa là bạn phải tích lũy tài sản để bạn có thể có tiền xài trong suốt cuộc đời mình. Việc này không thể thực hiện nếu như bạn có nợ thẻ tín dụng hoặc các khoản nợ cá nhân, vì vậy bạn phải loại bỏ các khoản nợ. Chương 49 sẽ chỉ cho bạn cách.

Lý do số 3: Bởi vì bạn sẽ sống cuộc đời rất dài, rất dài

Vào thười điểm cuộc cách mạng Mỹ, tuổi thọ bình quân lúc sinh ra là 23 năm. Trước năm 1900, người Mỹ được dự đoán chỉ sống được tới tuổi 47. Vì vậy, xuyên suốt lịch sử Mỹ, nếu như bạn còn sống thì bạn còn làm việc; vì vậy không có thứ gọi là về hưu.

Thế nhưng ngày nay, bảng tuổi thọ bình quân được sử dụng ở các tổ chức khác nhau như  IRS, các công ty bảo hiểm, Viện sức khỏe Quốc gia hay Trung tâm phòng chống dịch bệnh đều có cùng nhận định: Một đứa trẻ sinh năm 2007 sẽ có tuổi thọ là 77.9 năm; một người 75 tuổi hôm nay được dự đoán sẽ sống tới 86.8 tuổi; một người hiện nay 85 tuổi thì có thể sống tới 91.4 tuổi; và người 100 tuổi có thể sống đến 102.2 tuổi. Chẳng mấy chốc, phân nửa số người chết ở Mỹ là người 80 tuổi. Tuổi thọ bình quân thế này là một vấn đề lớn cho việc tại sao chúng ta phải lên kế hoạch.


Bạn bao nhiêu tuổi vào năm 2110?

Điều nực cười của tất cả các bảng tuổi thọ bình quân này là đều được giả định rằng tuổi thọ sẽ duy trì ở mức hiện tại. Thế nhưng các nghiên cứu cho rằng con người vẫn tiếp tục sống lâu hơn. Thật vậy, người 45 tuổi hôm nay có khả năng vẫn còn sống ở thế kỷ 22.

Tại sao những con số này quan trọng?

Để xác định bạn cần bao nhiêu tiền khi về hưu, bạn cần phải dự đoán được khoảng thời gian hưu trí đó là dài bao lâu. Dựa vào các dữ liệu tính toán cung cấp bởi nhiều tổ chức chính phủ, đa số các chuyên gia hoạch định tài chính giả định khách hàng của họ sống tới tuổi 90, và những nhà lên kế hoạch thận trọng (như công ty của tôi) thì dùng tuổi 95 (bởi vì bạn càng sống lâu thì bạn sẽ cần càng nhiều tiền). Chúng ta bây giờ càng suy xét đến khả năng đẩy tuổi thọ dự đoán của khách hàng lên tới 100.

Tuy nhiên, ngay cả những con số "thận trọng" như tuổi 95 có thể là thấp. Dựa vào những nghiên cứu gần đây của các ngành lão khoa, vi sinh học, công nghệ sinh học, nhiều người tin rằng vào năm 2050, con người có thể dứ đoán sống tới 140 tuổi. Không phải lỗi đánh máy đâu: đó là một trăm bốn mươi tuổi.

Điều này không phải là khoa học giả tưởng. Vào năm 2050, con của bạn vẫn có thể đang sinh con. Lấy ví dụ, vào năm 2050, tôi sẽ là 92 tuổi. Liệu tôi có thể sống được tới chừng ấy tuổi không? À, vậy là vẫn còn ít hơn bà tôi 9 năm đấy. Bà Fannie của tôi sinh năm 1899. Hãy nhìn thẳng vào thực tế: đối với nhiều người chúng ta, khả năng đó hoàn toàn có thể.

Hình 1-2 trong sách


Nếu điều này vẫn chưa đủ làm bạn giật mình, vậy thì hãy thử cái này: hiện giờ nhiều dự đoán cho rằng rất nhiều người trong số chúng ta ở đây có thể nhìn thấy năm 2110. Và những hệ lụy cho xã hội sẽ làm bạn rối trí. 

Hãy cùng quan sát kỹ hơn xem cuộc đời trường thọ sẽ có ý nghĩa nào nhé.

Bạn sẽ có nhiều cuộc hôn nhân

Trước tiên, bạn có thể sẽ có 4 hoặc 5 bạn đời trong suốt cuộc đời. Đối với các thuyết tương lai, điều này có vẻ không xa vời. Sau tất cả, chúng ta đều nghe thấy các thống kê được trích dẫn rằng phân nửa các cuộc hôn nhân đều kết thúc bằng ly hôn. Nghiên cứu của Cục Thống kê Hoa Kỳ cho thấy 58% phụ nữ trên 70 tuổi đều góa chồng vào một thời điểm nào đó- và rất nhiều trong số họ đã tái hôn. Vì vậy, chúng ta đã ở trong một xã hội đa hôn rồi. Nó sẽ nhiều hơn thôi. (Sau cùng, bạn có thể tưởng tượng được rằng mình kết hôn với một người ở tuổi 20 và vẫn sống với người ấy cho tới 120 năm sau không? Anh yêu, em yêu anh, nhưng mà...)

Bạn sẽ có nhiều sự nghiệp

Thứ hai, bạn sẽ có 5 hoặc 6 sự nghiệp. Bạn sẽ đi học, có một cái bằng, trở nên chuyên nghiệp ở ngành ấy, cống hiến bản thân cho nó khoảng 20 hoặc 30 năm, sau đó bỏ và bắt đầu lại từ đầu, làm một việc gì đó khác hoàn toàn. 

Hàng triệu người về hưu, cảnh sát, lính cứu hỏa, và cả giáo viên đều đã làm như vậy. Họ "về hưu" ở tuổi 40 hoặc 50 với 20 hoặc 30 năm phục vụ và, với lương hưu mỗi tháng được gửi vào hộp thư, họ lại thẳng tiến tới thử thách khác. Chiến lược này sẽ càng phổ biến hơn trong thế kỷ này và cụm từ "double-dipper" (người nhận 2 thu nhập từ chính phủ) sẽ nhường chỗ cho "quintuple-dipper" khi người ta có năm hoặc sáu sự nghiệp 20 năm trong suốt cuộc đời. Khái niệm "về hưu" như chúng ta biết ngày nay sẽ nhạt đi. Để có nhiều thông tin hơn, đọc Rule 88 của The New Rules of Money.

Bạn sẽ kéo dài những nghi thức của cuộc đời

Khi cuộc đời kéo dài, các nghi thức của cuộc đời cũng vậy. Như mới đây vào năm 1960, kết hôn trước 20 tuổi là phổ biến; cụm từ "old maid"- "gái già" ám chỉ phụ nữ không kết hôn được trước tuổi 20. Bạn được kỳ vọng là có con (số nhiều) trước khi bạn 25 tuổi, Jerry Rubin bảo chúng ta không tin ai trên 30 tuổi, tuổi trung niên và khủng hoảng tuổi trung niên đến vào tuổi 45, và "người già" là 65 tuổi.

Cuộc đời của bạn hay của tôi là những ví dụ cho một thế giới mới dũng cảm: Người bạn cùng phòng ký túc xá với tôi trước kia không lập gia đình cho tới khi gần 50 tuổi; anh trai cả của tôi sẽ là 72 tuổi khi con gái út của anh tốt nghiệp trường y; một trong số các cháu của tôi có tới 3 người cha (một người cha ruột, một người cha hôn nhân, và một người cha pháp lý); cha của tôi từ bỏ việc về hưu 4 lần trước khi mất; và bà của tôi đã dự đám tang của 4 bác sĩ của bà trước khi bà mất ở tuổi 101.

Nếu như xu hướng hôm nay còn tiếp tục không suy giảm, năm 2050 sẽ có nhiều người kế hôn (lần đầu tiên) ở tuổi 50, có con ở tuổi 60 (ở Pháp đã có), đối diện tuổi trung niên ở tuổi 80, về hưu ở tuổi 120, và qua đời ở độ tuổi 140.

Những dự đoán này nhắc nhở chúng ta rằng hoạch định tài chính là một quá trình, chứ không phải là một sản phẩm. Một kế hoạch tài chính phải được xem xét lại định kỳ vì các giả định ban đầu bị thách thức và cần phải được thay đổi dựa trên những thay đổi của nền kinh tế và trường hợp cụ thể của bạn. 

Một điểm chính yếu là sự thật rằng bạn có thể sống lâu hơn bạn hình dung. Nếu như bạn định về hưu ở tuổi 65 và giả định rằng bạn sẽ sống tới tuổi 95, tức là bạn đang giả định bạn có 25 năm về hưu. Nhưng nếu bạn sống tới 140 tuổi thì sao? Bạn có đủ thu nhập cho thời gian hưu trí kéo dài 75 năm không?

Cuối cùng thì ai sẽ trả cho tất cả khoản hưu trí đó?

Câu hỏi này đề ra một vấn đề xã hội bùng nổ mang tính chính trị hiện nay ở Mỹ - quyền được sống- sẽ trỗi dậy trong các cuộc tranh luận mới. 

Vào thế kỷ 21, với nhiều người sống lâu hơn tài nguyên của họ và xã hội bắt buộc phải chi trả, nhiều người tranh cãi rằng những người mà không thể chăm sóc bản thân vào tuổi già, những người đang sống trong đau đớn và khổ sở, những người không có gia đình hay nhóm trợ giúp nào để dựa vào, và những người không có khả năng chi trả cho việc chăm sóc họ nên có cái quyền được chọn cái chết.

Ở ấn bản đầu tiên của quyển sách này, tôi đã dự đoán cái chết êm dịu sẽ chiếm vị trí trung tâm trong cuộc tranh cãi xã hội vào năm 2050 - và dự đoán đó đã biến thành hiện thực. 

Vấn đề kết thúc cuộc đời đã tham gia vào cuộc tranh cãi chính trị vào năm 2009 khi Quốc hội thảo luận chuyện cải cách y tế. Cụm từ "death panel" trở thành một thuật ngữ phổ biến khi các chính trị gia tranh cãi về ý tưởng trả tiền cho bác sĩ để thảo luận về di chúc sống và các nguyện vọng y tế với bệnh nhân Medicare. 

Cuộc tranh cãi này được hâm nóng  sau khi vị nhạc trưởng người Anh lừng danh Sir Edward Downes, 85 tuổi, và vợ Joan, 74 tuổi, đi du lịch đến phòng khám hỗ trợ tự tử ở Zurich, Thụy Sĩ, để kết thúc cuộc đời họ cùng nhau - mặc dù cuộc sống của Sir Edward không có nguy cơ gì. Joan, một bệnh nhân ung thư, chỉ còn vài tuần để sống, và được nghe kể rằng Sir Edward không muốn tiếp tục sống mà không có vợ bên cạnh.

Cho dù bạn nghĩ gì về vấn đề này, cuộc tranh cãi đã bắt đầu, và sự nổi bật của nó trên sân khấu xã hội vẫn sẽ tiếp tục tiến triển.

Chào mừng bạn đến với thế kỷ 22. Tôi hy vọng bạn sẽ sẵn sàng. 

Bạn chắc chắn là nhà triệu phú (theo kiểu nào đó)

Bạn đang làm ra tiền--và bạn sẽ tiếp tục kiếm ra tiền--một khoản thu nhập khổng lồ. 

Lấy ví dụ một người 35 tuổi làm ra $6,000 một tháng. Cho dù không có tăng lương, đó là 2 triệu đô kiếm được của cả sự nghiệp!

Hình 1-3 trong sách
Nhìn thì có vẻ như là một tin tốt, thế nhưng nó lại cản đường chúng ta. Khi bạn làm ra nhiều tiền, người ta thường có một thái độ là, "Xời, với thu nhập tốt thế này, cuộc đời sẽ tốt thôi. Cuộc đời đã tốt với cha mẹ tôi. Cuộc đời tốt với ông bà tôi. Cuộc đời chắc chắn sẽ tốt với tôi."

Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở chỗ bạn làm ra được bao nhiêu tiền, mà ở chỗ bạn giữ được bao nhiêu tiền. Hãy nhìn số tiền mà cha mẹ và ông bà của bạn kiếm được trong sự nghiệp của họ. Họ còn lại bao nhiêu?

Bạn rất dễ dàng chỉ còn lại chút xíu trong suốt cuộc đời làm việc của mình, bởi vì bạn không giữ được tất cả số tiền mà bạn làm ra. Bạn có các chi phí - nhiều loại chi phí. Bạn có thể kể ra chi phí lớn nhất của bạn không?

Con cái!

Source
Lý do số 4: Để chi trả cho chi phí nuôi con

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, một em bé sinh năm 2008 sẽ tiêu tốn một gia đình có thu nhập cao là $483,750. Nhìn hình 1-4, ngay cả một gia đình thu nhập thấp hơn cũng sẽ tiêu tốn $210,340, trong khi các gia đình ở mức giữa cũng tiêu tốn lên đến $291,570. Đó là số tiền cho 1 đứa trẻ - và chỉ trong 17 năm đầu tiên! Để khám phá các vấn đề tài chính trong việc nuôi con, hãy xem chương 52.

Hình 1-4 trong sách

Lý do số 5: Để chi trả cho Đại học

Bạn có thể đoán chuyện gì sẽ xảy ra khi con cái tới tuổi 18? Các con vào đại học.

Người ta dự tính là một em bé sinh năm 2010, thì chi phí học đại học vào năm 2028 sẽ cao hơn $250,000 cho trường của tiểu bang và hơn $500,000 cho trường đại học tư, theo College Board. Để biết cách hợp lý để tiếp cận chi phí đại học, hãy xem chương 51.

[Các con số hiện nay bạn có thể đọc ở đây.]

Hình 1-5 trong sách


Lý do số 6: Để chi trả cho chi phí đám cưới

Hãy chuẩn bị sẵn sàng cho một chi phí chính khác nữa: Đám cưới! Theo trang web đám cưới TheKnot.com, chi phí trung bình là $28,385 (ngoại trừ tuần trăng mật) [$30,000 vào năm 2022]. [Con số trung bình này cũng khác tùy tiểu bang.]

Mặc dù cha mẹ bên đàng gái có truyền thống chi trả cho khoản này, nhưng ngày càng nhiều cô dâu chú rể và đàng trai cũng góp phần chi trả cho đám cưới.

Source


Lý do số 7: Để mua xe

Giá trung bình của một chiếc xe mới là $28,082 [số liệu năm 2022 là $47,077] theo thống kê của National Automobile Dealers Association. Vì vậy, việc mua xe là một trong những quyết định tài chính lớn nhất mà rối rắm nhất của bạn - và là một việc mà bạn phải quyết định nhiều lần trong đời. Bạn nên trả bằng tiền mặt, chấp nhận khoản cho vay của đại lý, hay là thế chấp sở hữu nhà? Việc thuê xe có phù hợp với bạn không? Để biết câu trả lời, hãy đến chương 50.

Lý do số 8: Để mua nhà

Người Mỹ dành phần nhiều nhất trong thu nhập của mình cho nhà cửa. Thế nên, cách bạn xử lý việc mua nhà của mình sẽ có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến hầu như mọi mặt trong đời sống tài chính của bạn, bao gồm khả năng tiết kiệm, chi trả cho đại học, và kế hoạch về hưu. Vì lý do này, tôi dành cả năm chương (56-60) cho vấn đề này, và nó cũng được dùng để tham khảo ở các chương khác, bao gồm chương 49 về xóa nợ, chi trả đại học ở chương 51 và chi phí nuôi con ở chương 52.



Lý do số 9: Để có thể về hưu khi nào - và theo cách thức - mà bạn muốn

Hãy xem xét thức ăn. Giả sử bạn và bạn đời của bạn về hưu ở tuổi 65 và sống theo tuổi thọ bình thường là 83 tuổi, như vậy hai bạn sẽ ăn 39,420 bữa ăn trong suốt thời gian hưu trí! (Đó là 3 bữa ăn một ngày, 365 ngày một năm trogn suốt 18 năm cho 32 người.) Nếu mỗi bữa ăn tốn 5 đô la, bạn sẽ tốn $197,100 cho thức ăn. Số tiền đó đến từ đâu?

Đa số mọi người đều làm lơ thông điệp này. Trong số những người về hưu tuổi 65 hoặc muộn hơn, 30% có thu nhập dưới $15,000 một năm, theo thông tin của Social Security Administration. Tôi không nói rằng những người này không bao giờ kiếm được $15,000 một năm khi họ còn làm việc. Thế nhưng, thu nhập của họ tuột xuống $15,000 khi họ về hưu.

Chỉ có 20% người về hưu có thu nhập hơn $50,000 một năm. Nhưng đám đông không phải lên kế hoạch để thất bại. Đơn giản là họ thất bại trong việc lên kế hoạch, bởi vì theo truyền thống, lên kế hoạch là không cần thiết. Trước đây một công nhân và gia đình của anh ta sống thoải mái nếu anh ta về hưu ở tuổi 62 và sống dựa vào lương hưu và lương từ An sinh xã hội.

 Việc này không còn nữa. Ngày nay, bạn không về hưu sớm ở tuổi 62 nữa - trừ khi bạn bị sa thải do giảm trừ số nhân viên hoặc bạn là công chức. Và không phải là bạn sẽ sống lâu hơn rất nhiều so với cha mẹ và ông bà của bạn sao? Vì vậy, số tiền của bạn phải kéo dài hơn. Và đó cũng là tình trạng khó xử: Nếu bạn thất bại trong việc lên kế hoạch, bạn phải đối mặt với khả năng thời gian hưu trí của mình trải qua sự nghèo khổ, sống nhờ vào phúc lợi xã hội, và từ thiện.

Nhiều người biện minh cho thất bại của họ bằng cách nói rằng họ dự định làm việc đến tuổi 70, nhưng thực ra có ít người làm được. Một khảo sát của Viện Nghiên cứu Phúc lợi Người lao động cho thấy 21% công nhân dự định về hưu ở tuổi 70 hoặc muộn hơn, nhưng chỉ có 5% thực sự làm vậy. Vấn đề sức khỏe bắt buộc 40% phải về hưu sớm, 18% khác dừng làm việc để chăm sóc cho thành viên trong gia đình. Điều đó cho thấy người ta có những mong đợi không thực tế khi về hưu và không biết cách nào để đạt được mục tiêu của họ. Một điều chắc chắn là: Sự về hưu an toàn không tự nhiên mà đến. Việc này đòi hỏi rất nhiều nỗ lực và sự chú ý. Phần X sẽ giúp bạn.

Lý do số 10: Để trả tiền cho chi phí chăm sóc dài hạn

Những thế hệ trước không cần phải lo lắng đến chi phí của việc chăm sóc dài hạn, nhưng chúng ta phải lo: Trong số những người đạt 65 tuổi, 40% sẽ trải qua ở viện dưỡng lão và 70% sẽ cần sự chăm sóc dài hạn ở một thời điểm nào đó, theo Cơ quan thanh toán Quốc gia về Thông tin Chăm sóc dài hạn của Bộ y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ. 

Chi phí trung bình hằng năm ở viện dưỡng lão là $74,000, theo khảo sát Chi phí chăm sóc của Genworth năm 2009; cả bảo hiểm y tế lẫn Medicare đều không chi trả cho chi phí này. [$108,400 theo khảo sát Genworth 2021.] Kết quả: một số lượng lớn người già hiện nay đang sống nhờ vào người khác bởi vì họ không có tiền để chăm sóc bản thân. Có thể xem chương 73 để biết thêm về việc này.


Lý do số 11: Để chăm sóc người thân lớn tuổi

Đừng ngĩ rằng mình chỉ cần chuẩn bị chi phí chăm sóc cho bản thân mình là đủ. Gia đình chịu trách nhiệm cho 80% việc chăm sóc người già ở Mỹ, theo AARP, và đa số sự giúp đỡ đó là về tài chính. Gần 30% con cái đóng góp tài chính cho việc chăm sóc cha mẹ, giúp đỡ mọi thứ từ các chi phí y tế không được bảo hiểm chi trả cho đến chi phí thức ăn, theo khảo sát của Pew Research Center. Nhiều người phải chịu gánh nặng này khi đang nuôi con nhỏ, tạo ra một "thế hệ bánh mì kẹp", được dự đoán là khoảng 34 triệu người. Đọc thêm ở chương 54. 



Lý do số 12: Để chuyển giao tài sản cho thế hệ sau

Việc này còn khó hơn trước kia, bởi vì sống lâu hơn có nghĩa là càng ngày càng có khả năng bạn sẽ xài hết tiền trước khi bạn có cơ hội truyền nó lại cho thế hệ sau.

Các nhà kinh tế học gọi việc này là sự chuyển giao của cải. Theo lịch sử, tiền được truyền từ cha đến con trai. Việc này bắt đầu với tổ tiên di dân của chúng ta, những người xây nhà và có con cái. Khi những đứa con kết hôn, chúng vẫn ở chung nhà với ba mẹ. Rồi những đứa con lại có con, tạo nên 3 thế hệ trong một ngôi nhà. Khi gia đình ngày càng mở rộng, mỗi thế hệ lại xây thêm phòng mới, tăng kích cỡ - và giá trị - của tài sản gia đình.

Khi thế hệ đầu tiên mất đi, thế hệ thứ hai thừa hưởng căn nhà, sau đó lại chuyển qua cho thế hệ kế tiếp, và với mỗi thế hệ thì càng ngày càng sung túc hơn thế hệ trước.

Điều này không còn xảy ra ngày nay nữa. Chúng ta không có 3 thế hệ sống trong cùng một nhà như trước kia. Ngày nay, khi ông bà mất, chúng ta có khuynh hướng bán nhà của họ đi bởi vì chúng ta có nhà riêng của mình và không cần nhà của họ.

Hơn nữa, chúng ta nhận ra ông bà của chúng ta sống thọ hơn nhiều so với trước đây - lâu hơn chúng ta mong muốn - đến nỗi họ thường tiêu hết tài sản và không còn gì để lại cho con cái của họ. Vì vậy, thay vì truyền tài sản xuống cho con cháu, thì bây giờ con cháu lại gửi ngược tiền lên cho cha mẹ. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, sự chuyển giao tài sản lại đi theo hướng ngược lại, và các nhà kinh tế học lo lắng rằng đa số người Mỹ không chuẩn bị cho sự thực này. Học cách tránh vấn đề này bằng cách đọc Chương VII.

Với tất cả những lý do này - để bảo vệ khỏi rủi ro; để xóa nợ; bạn sẽ sống một cuộc đời trường thọ; để giải quyết các chi phí như nuôi con, chi phí học đại học và đám cưới; để mua xe và nhà; để chu cấp cho một hưu trí thoải mái; để bảo vệ tài sản không bị thâm hụt do chi phí chăm sóc lâu dài; để chăm sóc người thân đang già đi; và để truyền lại tài sản cho con cháu- mà bạn cần phải tạo ra một kế hoạch tài chính. 

Ric Edelman - dịch bởi HaLe, CRPC™










,

Survivor benefit is taxed but how much?

 Em gái 34 tuổi, có con gái 4 tuổi. Chồng mất năm 2021. Hiện tại em nhận được $2,166/ tháng cho hai mẹ con từ SSN (2 mẹ con số tiền bằng nha...